ATEX direktifi, patlayıcı ortamlarda kullanılan ekipmanların tasarımı, üretimi ve kullanımıyla ilgili gereklilikleri belirler. Bu gereklilikler, ekipmanların patlamalara karşı dayanıklılığını ve güvenliğini sağlamak için çeşitli koruma yöntemlerini içerir. ATEX sertifikalı ekipmanlar, belirli koruma tiplerine (Ex tipleri) ve sınıflandırmalara (Zone bölgeleri) sahiptir.

Bu yazımızda Atex koruma yöntemleri ve kodları hakkında bilgi vereceğiz;

Patlayıcı Ortamlarda Koruma Yöntemleri/Tipleri

Flameproof (Ex d / da / db / dc), patlayıcı atmosferlerde kullanılan ekipmanların patlamaya dayanıklı bir şekilde tasarlandığı bir koruma tipidir. Flameproof ekipmanlar, içerisindeki potansiyel patlayıcı gaz veya buharların patlamasını önlemek için özel olarak tasarlanmış muhafazalarla donatılmıştır. Bu muhafazalar, patlamaya dayanıklı özelliklere sahip malzemelerden yapılmıştır ve içerideki patlama basıncını etkili bir şekilde kontrol eder. Flameproof ekipmanlar, patlayıcı atmosferlerde güvenli bir şekilde kullanılabilir ve patlama riskini minimize eder.

Intrinsic safe (Ex i / ia / ib / ic), patlayıcı atmosferlerde güvenli bir şekilde kullanılan elektrikli ekipmanların tasarım ve çalışma prensiplerine dayanan bir koruma yöntemidir. İntrinsik güvenli ekipmanlar, patlamaya neden olabilecek enerji seviyelerini düşük tutarak patlama riskini minimize eder. Bu ekipmanlar, düşük voltaj ve akım düzeylerinde çalışır ve patlayıcı ortamda kullanıldıklarında herhangi bir kıvılcım veya ısı oluşturmazlar. Böylece, potansiyel patlama riski olan alanlarda güvenli bir şekilde kullanılmaları sağlanır. İntrinsik güvenli ekipmanlar, özellikle petrokimya, madencilik, petrol ve gaz endüstrisi gibi patlama tehlikesi yüksek olan sektörlerde yaygın olarak kullanılmaktadır.

Encapsulation (Ex m / ma / mb / mc) patlayıcı gaz veya toz ortamlarında kullanılan ekipmanların, içerisinde patlama potansiyeli olan parçaların koruyucu bir kapsül veya muhafaza içerisinde yer almasıyla sağlanır. Bu muhafaza, ekipmanın iç kısımlarına erişimi sınırlar ve patlama etkilerini dışarıya yayılmasını

önler.

Increased safety (Ex e) korumalı ekipmanlar, elektrik devrelerindeki kıvılcım, yüksek sıcaklık veya açık kontaklar gibi riskli unsurların kontrol altında tutulduğu ve izole edildiği özel tasarımlara sahiptir. Bu sayede, patlayıcı atmosferlerde çalışırken patlamalara karşı daha yüksek bir güvenlik düzeyi sağlar. Türkçeye artırılımış güvenlik olarak çevrilebilir.

Non Sparking (Ex nA/ nC/ nL) koruma tipine sahip ekipmanlar özel olarak tasarlanmış ve imal edilmiş malzemelerden üretilir. Bu malzemeler, sürtünme, çarpma veya diğer potansiyel enerji kaynakları ile temas ya da düşük enerjide çalışarak kıvılcım oluşumu riskini minimize eder. Böylece, patlayıcı ortamlarda çalışırken kıvılcım kaynaklı patlama riskini azaltır.

Pressurized (Ex p / pxb / pyb / pzc) koruma tipinde, ekipmanın iç kısmı patlayıcı ortamdan izole edilir ve içerisine basınçlı bir gaz veya hava verilir. Bu basınçlı ortam, dışarıdaki patlayıcı gazların içeri sızmasını engeller ve patlama riskini azaltır. Ekipmanın gövdesi genellikle sızdırmaz ve sağlam bir şekilde tasarlanır, böylece basınçlı ortam korumayı sağlar. Basınçlandırılmış koruma tipi, özellikle patlayıcı gaz ortamlarında kullanılan elektrikli ekipmanlar için uygundur. Bu yöntem, patlama riski yüksek ortamlarda güvenli çalışma sağlamak için önemli bir koruma sağlar. Bu tür ekipmanlar, patlayıcı gazların veya buharların potansiyel olarak tehlikeli seviyelerde olduğu alanlarda kullanılmaktadır.

Sand filled (Ex q / qb / qc) yöntemi genellikle patlayıcı ortamlarda kullanılan ekipmanlar için tercih edilir. Bu tür ortamlarda, tozlar havada yayıldığında patlama potansiyeli oluşabilir. Kum doldurulmuş ekipmanlar, tozların patlamasını engelleyerek çalışma güvenliğini sağlar. Bununla birlikte diğer yöntem olarak ekipmanın içi genellikle özel conta ve kablo girişleriyle donatılmıştır ve herhangi bir patlayıcı gaz veya buharın içerisine sızmasını engeller. Ayrıca, ekipmanların elektriksel bileşenleri ve kabloları, patlama potansiyeli olan ortamla temas etmeyecek şekilde korunmuştur.

Oil immersion (Ex o / ob / oc) koruma tipinde, elektrikli ekipmanlar özel bir yağ içerisine yerleştirilir. Bu yağ, ekipmanın içerisindeki elektriksel bileşenleri ve yüzeylerini kaplar. Yağın içerisindeki özel özellikler sayesinde, patlayıcı gaz veya buharların ekipmanın içerisine girmesi veya yayılması engellenir. Ekipmanın yağ içerisine batırılması, elektriksel bileşenlerin yalıtımını artırır ve aynı zamanda ısı dağılımını optimize eder. Bu sayede, ekipmanın içerisinde oluşabilecek yüksek sıcaklıklar kontrol altında tutulur ve patlama riski minimize edilir.

Optical radiation (Ex op is / op sh / op pr) koruma yöntemi potansiyel olarak patlayıcı ortamlarda çalışan ekipmanların optik radyasyon kaynaklarının güvenliğini sağlamak amacıyla kullanılır.

Enclosure (Ex ta / tb / tc) koruma tipi ekipmanın potansiyel olarak patlayıcı ortamlarda kullanıldığında içerideki patlayıcı atmosferle temasını engellemek için bir dış kaplama kullanır. Bu dış kaplama, ekipmanın iç kısmına koruyucu bir bariyer oluşturur ve patlamalara neden olabilecek tozlarla temasını sınırlar.

Patlaç(pulse) valfler, toz toplama sistemlerinin önemli bir bileşenidir. Kısaca pulse valflerinin işlevi ve sundukları faydaları ele alacağız.

Patlaç Valfler

Patlaç valfler, toz toplama sistemlerinde sıkıştırılmış hava akışını kontrol eden pnömatik valflerdir. Kısa süreli yüksek basınçlı hava püskürtmeleri oluştururlar ve bu püskürtmeler filtre torbalarına veya kartuşlarına yönlendirilir, bunların genişlemesine ve biriken toz ve diğer havadaki kirleticilerin serbest bırakılmasına neden olurlar.

İşlev

Pulse valflerinin işlevi, toz toplama sistemindeki filtre torbalarının veya kartuşlarının temiz ve etkili bir şekilde toz ve diğer havadaki kirleticileri yakalayacak şekilde kalmasını sağlamaktır. Pulse valfleri, filtre torbalarının veya kartuşlarının üzerindeki fark basıncını izleyen bir kontrol sistemiyle birlikte çalışırlar. Fark basıncı belirli bir seviyeye ulaştığında, kontrol sistemi pulse valflerine bir sinyal gönderir, valfler açılır ve biriken tozun serbest bırakılmasına neden olacak kısa bir sıkıştırılmış hava püskürtmesi oluşturulur.

Fluscon’un Pulse Valf Avantajları

Fluscon olarak Rotex markamızla patlaç valf çözümleri sunuyoruz, başlıca avantajlarımız;

1. Hytrel diyafram sayesinde daha uzun ömür
2. Çıkış portu dahili susturucusu sayesinde daha sessiz ve dışarıdan gelecek partiküllere dayanıklıdır
3. 10milyon açma kapamadan fazla çalışma ömrü
4. Daha iyi performans için yüksek debi geçirgenliği
5. Rakiplerine göre daha az hava ile daha iyi filtre temizliği performansı
6. Basınçlı Kalıp Epoksi Kaplı Alüminyum/SS Gövde
7. Yay gereksinimini ortadan kaldıran özel diyafram dizayn
8. Kapanırken toz/parçacık birikmesini önlemek için profil eklentisi.

Bu faktörler, bir patlaç valfi diğerlerine göre daha iyi hale getirebilir. Kaliteli bir patlaç valf, zorlu endüstriyel ortamlarda sürekli işletme taleplerine dayanacak şekilde tasarlanmış ve imal edilmiş olmalıdır. Hytrel diyafram gibi dayanıklı malzemelerin kullanımı, uzun ömürlü bir valf için gereklidir. Bununla birlite yüksek akış faktörüne sahip valfler etkili bir şekilde temizleme yapılmasına olanak sağlar.

Genel olarak patlaç valfler, toz toplama sistemlerinin verimli ve etkili çalışmasında kritik bir bileşendir. Tesis yöneticileri, belirli bir uygulama için doğru darbe valflerini seçerek toz toplama sistemlerinin güvenilir, etkili ve çevresel düzenlemelerle uyumlu kalmasını sağlayabilir.

Solenoid valfler, endüstriyel otomasyon sistemlerinde yaygın olarak kullanılan bileşenlerdir. Elektromanyetik bir bobin aracılığıyla açılıp kapanabilen bu valfler, farklı çap, malzeme ve akış oranlarına sahip birçok farklı modelde sunulur. Bunlar kimya, petrol, gaz, enerji, gıda, ilaç ve diğer endüstrilerde kullanılırlar.

Birçok endüstriyel uygulama, sıvı, gaz veya hava gibi farklı ortamların kontrolünü gerektirir. Solenoid valfler, bu işlemi gerçekleştirmek için ideal bir seçenek olabilir. Bu valfler, hızlı yanıt süreleri, doğru kontrol ve kolay montaj özellikleri ile birlikte gelirler.

Solenoid valfler, yüksek kalite, dayanıklılık ve uzun ömür özellikleri sunar. Çeşitli sıcaklık ve basınç aralıklarında çalışabilirler ve agresif ve aşındırıcı malzemeler için uygun malzemelerle üretilirler. Ayrıca, gelişmiş elektromanyetik bobin teknolojisi ile tasarlanmışlardır, bu da düşük güç tüketimi ve yüksek verimlilik sağlar.

Solenoid valfler, birçok avantaj sunar. Bu avantajlar arasında yüksek hassasiyet, doğru kontrol, hızlı yanıt süreleri ve kolay montaj yer alır. Ayrıca, birçok farklı uygulama için uygun olan çeşitli modeller sunarlar.

Solenoid valfler, birçok farklı alanda kullanılan güvenilir ve dayanıklı bileşenlerdir. İleri teknoloji ve gelişmiş malzeme kullanımı sayesinde, endüstriyel otomasyon sistemleri için ideal bir seçenektirler.

Basınç, bir yüzey üzerine etkide bulunan dik kuvvetin, birim alana düşen miktarına denir. Basınç, proses endüstrilerinde sıcaklıktan sonra en çok ölçülen ikinci parametredir. Nihai ürünün kalitesini kontrol etmek ve dinamik süreçleri hızlı bir şekilde kontrol etmek için doğru bir şekilde ölçmek genellikle önemlidir.

Basınç ölçümünde birçok uygulamanın zorlu ortamları, patlayıcı ortamlarda kullanımın güvenlik gereksinimleri ve kalibrasyon kayıtlarının tutulmasının maliyetleri önemli unsurlardandır. Uygun basınç ölçüm ürünlerinin seçimi göz korkutucu olabilir.

Piezo Resistif sensörler, yüksek doğruluğa sahip olması ve sağlam yapıları nedeniyle en çok kullanılan sensör türüdür.

Kapasitif sensörler 20mBar altındaki düşük basınç ölçümü için uygun sensörlerdir fakat titreşime ve çarpmaya karşı dayanıksız olması nedeniyle dikkatli kullanılması gerekir.

Endüktif sensörler kapasitif sensörler gibi çarpma ve titreşime buna ek olarak voltaj dalgalanmalarına karşı dayanıksızdır fakat çeşitli basınç aralıklarına çalışabilmektedirler.

Rezonans basınç transdüserleri, piyasadaki en doğru silikon bazlı sensörlerden bazılarıdır ve yapısı gereği genelde dayanıklı sensörlerdir. Fakat mekanik dalgalanmalardan çalışma prensiplerinden dolayı etkilenebilmektedirler.

Hassasiyet (sensitivity), kesinlik (presicion) ve doğruluk (accuracy) üç önemli unsurdur. Kısaca hassasiyeti basınçtaki değişimin çıkış sinyalinde yarattığı farkın oranı olarak tanımlayabiliriz. Kesinlik ise art arta yapılan ölçümlerdeki sapma olarak özetleyebiliriz. Bu sapma ne kadar küçükse, sensörün kesinliği daha yüksek olacaktır. Doğruluk, bir ölçümün o ölçüm için doğru değere ne kadar yakın olduğudur.